تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود

۱۳۹۴-۰۶-۲۹

اگر شما از جمله کسانی هستید که اغلب در مسافرتهای هوایی بسر می برید، نیازی نیست درباره اینکه تلاطم در جریان هوا به چه صورتی خود را در پرواز نشان می‌دهد، توضیح دهیم. ممکن است بخواهید بدانید که بروز این پدیده می تواند باعث چه اتفاقاتی شود یا نگران این باشید که آیا اصلا این پدیده خطرناک است یا خیر، یا آیا می‌تواند باعث سقوط یا انفجار هواپیما شود؟ اینها همگی پرسش هایی هستند که ما در این مقاله بنا داریم تا پاسخ های آنها را بیابیم. با رسپینا۲۴ همراه باشید.

تعریف پدیده تلاطم جریان هوا از طرف سازمان هوانوردی فدرال

در سال ۲۰۱۳، ۲۴ نفر (شامل ۱۱مسافر و ۱۳خدمه پرواز) در حوادث مرتبط با تلاطم جریان هوا در ایالات متحده صدمه دیدند. با در نظر گرفتن این مطلب که سالانه حدود ۶۰۰ میلیون نفر در این کشور از خطوط هوایی استفاده می کنند، این عدد٬ بسیار کوچک خواهد بود.

در پنجم ماه مارس سال ۱۹۶۶ یک هواپیمای بویینگ ۷۰۷ مربوط به شرکت بی.او.ای.سی (BOAC) (شرکت خطوط هوایی دوربرد بریتانیا)، در مدت کوتاهی پس از بلند شدن از فرودگاه، در آسمان متلاشی شده و بر روی کوه فوجی در ژاپن سقوط کرد که بر اثر آن، ۱۲۴نفر (۱۱۳ مسافر و ۱۱خدمه) کشته شدند. بازرسان در گزارش نهایی خود به این نتیجه رسیدند که علت احتمالی به وجود آمدن این فاجعه، ایجاد تلاطم شدید جریان هوا بر فراز شهر گوتمبا (Gotemba City) بوده که باعث شده بارهایی فراتر از مقادیر تعیین شده در طراحی هواپیما بر آن وارد شوند.

تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود | بلیط هواپیما | چارتر | سیستمی | رسپینا24

توضیحی در خصوص تلاطم در جریان هوا

در متون مربوط به هوانوردی، تلاطم به یک جابجایی سریع هوا در نتیجه‌ی تلاقی دو جریان هوا که با سرعت های متفاوت در حرکت هستند گفته می شود. بر اساس آنچه که سازمان هوانوردی فدرال (FAA) بیان کرده، تلاطم در جریان هوا می تواند در نتیجه‌ی فشار اتمسفر، جریان‌های جت، جریان هوای اطراف کوه‌ها، گرم و سرد شدن هوا یا طوفان‌ها و گردبادها به وجود آید. یکی از محتمل‌ترین زمان‌هایی که ممکن است این پدیده رخ دهد، وقتی است که هواپیما در یک ناحیه کوهستانی در حال پرواز است. همچنین باید به یاد داشت که احتمال برخورد با این پدیده در زمان عبور از مناطق آی.تی.سی.زد (ITCZ) (منطقه همگرایی دو ناحیه‌ی گرمسیری)، که در حقیقت محل تلاقی بادهای شمال شرقی و جنوب شرقی است نیز زیاد است.

تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود | بلیط هواپیما | چارتر | سیستمی | رسپینا24

پدیده‌ی تلاطم در جریان هوا معمولا با نشانه‌های ظاهری همراه است که از جمله آنها می‌توان به حرکت ناگهانی ابرها از محلی نامعلوم و ظاهر شدن آنها در آسمان صاف و آبی اشاره کرد. در چنین زمان هایی، عموما این اتفاق بدون هیچ اخطاری و کاملا ناگهانی رخ می‌دهد. هیچگونه نشانه‌ی ظاهری که برای خلبان قابل تشخیص باشد وجود ندارد. این پدیده را تلاطم جریان هوای صاف (CAT) می نامند. در غیاب نشانه‌های ظاهری، یک خلبان قادر به جلوگیری از این پیشامد نخواهد بود بنابراین فقط می تواند صبر کند تا این جریان عبور کند. تلاطم جریان هوای صاف، متداول‌ترین نوع تلاطم جریان هواست که با آن مواجه می‌شویم.

تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود | بلیط هواپیما | چارتر | سیستمی | رسپینا24

تلاطم هوای دنباله‌ای

علاوه بر نوع تلاطم قبلی، تلاطم هوای دنباله ای نیز وجود دارد که در پشت هواپیما در حین عبور از هر مسیر هوایی ایجاد می شود. این نمونه از تلاطم را می توان به گردابه های تشکیل شده در لبه‌ی بال هواپیما (الگوهای حلقوی از گردش هوا که پشت هر بال ایجاد شده و نیروی بالا برنده را ایجاد می کنند) یا به حالت جت واش (Jetwash) (تلاطم شدید هوا به علت حرکت بسیار سریع گازهای خروجی از موتور هواپیما) نسبت داد. محتمل ترین زمانی که یک هواپیما ممکن است با پدیده ی تلاطم هوای دنباله ای برخورد نماید، زمان بلند شدن یا نشستن در باند فرودگاه درست پس از هواپیمای دیگر است. کنترل کننده های ترافیک هوایی همیشه تلاش می کنند تا برای جلوگیری از بروز این پدیده٬ فاصله مناسبی را بین پرواز دو هواپیما مخصوصا اگر هواپیمای اول بزرگتر باشد در نظر بگیرند.

تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود | بلیط هواپیما | چارتر | سیستمی | رسپینا24

آیا تلاطم جریان هوا خطرناک است؟

اگر نگران هستید که ممکن است تلاطم جریان هوا باعث سقوط یا انفجار هواپیمایتان شود، نگرانی بی موردی است. با تمام تمهیدات ایمنی که برای خطوط هوایی چه در زمان پرواز و چه در زمان تولید هواپیما اندیشیده می شود، نباید نگران حادثه ای مثل سقوط هواپیما باشید. حوادث به وجود آمده به سبب این پدیده، اغلب مربوط به گذشته هستند؛ پرواز شماره ۹۱۱شرکت هوایی بی.او.ای.سی نمونه مناسبی از اینگونه حوادث است، اما امروزه خطوط هوایی با امکانات و لوازم مناسب تری برای مواجهه با این پدیده تجهیز شده‌اند. اما این بازهم بدان معنا نیست که نکات ایمنی رعایت نشوند. هرچند این پدیده در حال حاضر دیگر به عنوان تهدیدی برای زندگی نیست اما به هرحال یک تهدید بالقوه در سطحی پایین تر از دیگر تهدیدها به شمار می‌‌ رود.

در هواپیماها هیچ دستگاه ویژه ای برای اخطار به خلبان در خصوص وقوع تلام در جریان هوا وجود ندارد. اگر خلبان قادر باشد تا در هنگام وقوع این پدیده، به شما اخطار بستن کمربند را بدهد، یا بر اساس گزارشاتی است که او از هواپیماهای دیگری که اخیرا همان مسیر را طی کرده اند یا بر مبنای گزارشات هواشناسی است که از طرف مرکز کنترل ترافیک هوایی (ATC) که آن هم اطلاعات خود را در مراکز زمینی دریافت می کند خواهد بود. تقریبا تمامی خلبان‌ها مخصوصا آنهایی که از مسیر خط استوا عبور می کنند، وجود تلاطم هوا در مسیر خود را حتما مدنظر قرار می دهند. آنها به نشانه‌های ظاهری در آسمان که منطقه وقوع این پدیده را نمایان می‌کنند تکیه می کنند و اگر لازم شد، حتی مسیر خود را نیز تغییر می دهند.

همه ی خلبان ها برای رویارویی با پدیده ی تلاطم آموزش می بینند. البته برای آنها این آموزش آنچنان دلچسب نیست و ضرورت خاصی برای آن احساس نمی کنند. در هنگام وقوع تلاطم، آنها می توانند با تغییر در سرعت و ارتفاع، هواپیما را به منطقه ای بدون دردسر هدایت کنند. همچنین شرایطی نیز برای آنها فراهم است تا از امکان انتخاب سرعت مقابله با تلاطم استفاده کنند به این معنی که سازنده هواپیما سرعت ایده آل ویژه‌ای را تعیین کرده که با آن سرعت می توان حتی در تلاطم های زیاد نیز هواپیما را هدایت کرد.

تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود | بلیط هواپیما | چارتر | سیستمی | رسپینا24

علاوه بر اینها، امروزه هواپیماها را طوری طراحی می‌کنند که بتوانند تنش‌های ناشی از تلاطم در جریان هوا را به راحتی تحمل کنند. حتی هواپیماهای غول پیکر بوئینگ هم امروزه دارای بالهایی هستند که قابلیت جمع شدن و انعطاف پذیری دارند. قابلیت دیگری هم در آنها به نام پایداری مثبت وجود دارد به این معنی که اگر هواپیما به علت شرایط جوی، از موقعیت خود خارج شد، با این قابلیت، امکان این را دارد تا دوباره به مسیر اصلی خود بازگردد.

اغلب ملاحظات در زمینه‌ی مسائل ایمنی مربوط به این پدیده، از مفروضات و حدسیات برداشت شده اند و نه از تجربیات افراد. حتی مصاحبه‌هایی هم که با مسافران در شبکه‌های خبری انجام می شود، اغلب با اغراق همراه است. حتی تلاطم را با موارد دیگری که خیلی با آن ارتباطی ندارد ربط می دهند. هرچقدر هم مسافر عصبی یا دارای آرامش مناسبی نباشد، در حرف های خود بیشتر اغراق خواهد کرد. در این میان، افرادی که علاقمندی زیادی به مطرح شدن دارند، عموما اتفاقی را که برایشان افتاده (مانند یک کاهش ارتفاع ناگهانی هواپیما به اندازه ی ۱۰۰۰ فوت)، را بسیار غلو می کنند. با در نظر گرفتن اینکه ممکن است این مصاحبه ها را باور کنید، ولی بدانید که بندرت اتفاق می افتد هوپیمایی در اثر وجود تلاطم در جریان هوا، بیش از ۲۰ فوت تغییر ارتفاع دهد.

پس دلیل صدمات حین پرواز چیست؟

پس آیا مطلقا هیچگونه نگرانی بابت مسائل ایمنی مرتبط با پرواز در شرایط تلاطم هوا وجود ندارد؟ همانطور که پیش از این گفته شد، این پدیده، تهدید کننده ای جدی ای برای زندگی افراد نیست اما ممکن است به هر حال، صدماتی را در حین پرواز به برخی مسافران یا هواپیما وارد کند و احتمال این صدمات را نمی توان رد کرد. اگر مثلا شخصی کمربند خود را نبسته باشد، این احتمال وجود دارد که در اثر این اتفاق، او از صندلی خود پرت شود. همچنین این احتمال نیز هست که چمدان هایی که در بالای سر مسافران قرار گرفته، در اثر تکان ها به پایین و بر روی مسافران سقوط کنند. در صورت رعایت نکردن اصول اولیه ایمنی که در همه ی پروازها به مسافران گوشزد می شود، خطوط هوایی هیچگونه مسوولیتی را در قبال اینگونه سوانح احتمالی به عهده نمی گیرند. بنابراین عقلانی است تا در حین پرواز، به تمامی دستورالعمل ها و راهنمایی هایی که از طرف خدمه پرواز بیان می شوند، دقت شود.

تلاطم جریان هوا چیست و چرا باعث تکان خوردن هواپیما می‌شود | بلیط هواپیما | چارتر | سیستمی | رسپینا24

در سال ۲۰۱۳، ۲۴ نفر در اثر پدیده ی تلاطم صدمه دیده اند که ۱۳نفر آنها خدمه بوده اند. در سال ۲۰۱۲، ۲۱ نفر از ۳۲ سانحه دیده هوایی، خدمه پرواز بوده اند. همانطور که می بینید، در هنگام وقوع تلاطم در جریان هوا، خدمه پرواز از گروههایی هستند که بیشترین آسیب را می بینند. این موضوع نمی تواند مسأله ی جالبی باشد مخصوصا اینکه آنها این صدمه ها را می بینند به این دلیل که وقتی هواپیما در حال عبور از یک مسیر هوایی نامناسب است، آنها در تلاش برای ایجاد آرامش و راحتی همان مسافران عصبی و ناآرامی هستند که پس از پرواز، مصاحبه های خبری با آنها صورت می گیرد. پس از خدمه ها نیز، بچه هایی که در آغوش مسافران هستند بیشترین آسیب را متحمل می شوند زیرا در هنگام افتادن هوپیما در مسیر دست اندازهای هوایی، احتمال افتادن آنها از آغوش مسافران بسیار زیاد است. و در آخر هم مسافرانی که کمربند خود را نبسته اند آسیب خواهند دید.

با اینکه خلبانان به محض مواجهه با پدیده ی تلاطم، وظیفه ی خود را که روشن کردن علامت بستن کمربندهاست انجام می دهند، با این حال معمولا مسافران آن چنان مایل به انجام این کار نیستند. مثلی در این خصوص هست که می گوید: بچه وقتی گرگ را می بیند گریه می کند. اگر واقعا نگران شرایط ایمنی و سلامت خود هستید، باید در تمام طول سفر کمربند خود را بسته نگهدارید. بسته بودن کمربند آنقدرها آزاردهنده نیست و پس از مدتی که زمان پرواز گذشت، خود به خود فراموش می کنید که کمربند ایمنی تان بسته است. مگر اینکه واقعا بخواهید گرگ را ببینید تا آن را جدی بگیرید.

یادداشت

بر اساس نتایج پژوهشی که در مجله تغییرات آب و هوایی در طبیعت ((Nature Climate Change (نسخه آوریل ۲۰۱۳) به چاپ رسیده، بیان شده که نرخ تناوب بروز پدیده ی تلاطم در جریان هوا تا سال ۲۰۵۰، بین ۴۰تا ۱۷۰٪ در نقاط مختلف دنیا افزایش خواهد یافت. که این امر به علت پدیده گرم شدن کره زمین است که باعث تغییرات آب و هوایی می شود. پس همیشه در سفرهای خود، منتظر این تلاطم ها باشید!

منبع: BUZZLE

شما هم دیدگاهی برای این مطلب ارسال کنید

نام شما

ایمیل شما

وب سایت شما